logo van The Lemontree
tool

Dispar vulgo

omschrijving afbeelding

De Amerikaanse metal-psychedelic-art-progrockband Tool is langzamerhand zo’n beetje de ‘troetelband’ van een groep fanatieke volgers geworden. Daarmee krijgt Tool een cultstatus, maar liever trekken ze zich terug uit de spotlights.

Vanaf de start in 1990 tot nu maakte Tool slechts vijf studio-albums, een EP en een inmiddels onbetaalbare box-set. Tussen het laatste en voorlaatste album zat maar liefst dertien jaar.

Door de jaren heen is muziek en kunst bij Tool op één lijn gekomen. Dat uit zich bijvoorbeeld in de kunstzinnige verpakkingen, maar daar betaal je dan wel een fikse prijs voor.

Tool’s teksten en video’s zetten aan tot nadenken. Vrijheid van meningsuiting, kijken waar je staat en de afgelegde weg komen daar in voor. Lees het verhaal van Tool, de band die gezien wordt als de opvolger van King Crimson, maar misschien wel meer lijkt op Black Sabbath.




(Maynard) James Herbert Keenan (1964- /zang) en Adam Thomas Jones (1965- /gitaar) komen elkaar in 1989 tegen. Jones is bezig met een nieuwe band en hoort een opname van Keenan. Daarop vraagt hij of die laatste met hem een band wil vormen. Toevallig woont Edwin ‘Danny’ Carey (1961- /drums) boven Keenan, maar heeft nog niet zo’n zin in een band. Omdat de door het tweetal gevraagde mensen steeds maar niet komen opdagen besluit Carey uit een soort ‘medelijden’ toch maar eens mee te spelen. Een vriend van Jones kende een bassist: Paul D’Amour (1967- /basgitaar). Groep compleet. Na twee jaar oefenen en regelmatig optreden in de regio mocht de band een single maken voor Zoo Entertainment: ‘Opiate’ (1992). De titel verwijst naar een citaat van Karl Marx: “Religie is opium van het volk”. Religie en vrijheid van meningsuiting en censuur. Daarmee zet Tool zich goed op de kaart.
Op de cd-single staan zes tracks, die, volgens Tool, klinken als "slam and bang heavy music and the hardest sounding six songs they had written to that point.” Hard moet je dan misschien letterlijk opvatten, want de zes songs zijn dan wel ‘heavy’, maar tegelijkertijd best melodieus. Maar misschien is het maar wat je gewend bent. Het titelnummer duurt zo’n acht minuten. “Led Zeppelin meets Nirvana meets Rage Agianst the Machine”, vat de muziek wellicht het best weer. Twee songs, ‘Cold and Ugly’ en ‘Jerk-Off’ zijn live-tracks, opgenomen in de Jello Loft op oudjaarsavond 1991. Na ‘Opiate’ volgt na een stilte van bijna één minuut een zogenaamde ‘hidden track’: ‘The Gaping Lotus Experience’. Als je het hebt over psychedelisch, dan zit je hier goed.
“Hush’ heeft het over censuur en de op dat moment nog steeds actieve PRMC, ‘Parents Music Resource Center’. Dat zijn bezorgde ouders, niet heel toevallig met mannen in de senaat, die hun onschuldige kinderen willen weghouden van seksueel getinte liedjes van bijvoorbeeld Prince. Het vooral hilarische verhaal is te horen op de cd van Frank Zappa: ’Frank Zappa Meets the Mothers of Prevention’ (1985). Zappa streed met John Denver tegen bemoeienissen van bovenaf en de zwarte ‘explicit lyrics’ sticker die op onzedige albums geplakt moest worden. In Tool’s video bij ‘Hush’ zijn de bandleden, slechts gekleed in een megasticker op de ‘gevoelige delen’ en billen te zien. Op hun mond is duct-tape geplakt. Symbolisch voor monddood gemaakt. Aan het eind van de video komt schuim uit hun monden en gaat de tape af: “Fuck You, I can't say what I want to, Even if I'm not serious.” Statement gemaakt.
‘Opiate’ werd in 2013 ter ere van de 21e verjaardag (!) in 5 luxe edities van elk 1000 exemplaren uitgebracht, inclusief nieuwe verpakkingen, handtekeningen, stickers, 3D kaarten. Prijzen nu zo rond de 900 tot 1000 euro… Werd je later fan van Tool, dan heb je minstens een goed betaalde baan nodig. Het wringt in mijn optiek nogal met Tool’s uitgedragen visies, maar aan de andere kant doen ze daar zelf aan mee met deze en andere exorbitante releases.
Tool’s muziek sloeg aan bij het publiek. De muziek is pakkend, dreigend en Keenan heeft nogal een indringende manier van presentatie. Hij kan het publiek bijna hypnotiseren met de manier waarop hij kijkt en uit met zijn lichaamstaal. Met de heftige muziek achter hem lijkt het of hij zijn teksten liefst in de luisteraar wil ‘stampen’: “Luister naar me, begrijp dit!”. Bijna geen ontkomen aan.

‘Opiate’ werd na een jaar gevolgd door het eerste album: ‘Undertow’ (1993). ‘Undertow’ is opgenomen tussen oktober en december 1992. Met de titeltrack ga je – inderdaad - regelrecht naar King Crimson’s album ‘Red’ (1974), maar hoor ik zeker ook stukken van de oudere Black Sabbath. Het album bevat negen tracks en opnieuw een ‘easter egg’: ‘Disgustipaded’. Het is overwegend een ‘heavy’ album en wordt door fans gezien als het meest heavy van Tool. Mij is niet helemaal duidelijk waarom, want de groep houdt de stijl tot nu toe vast, al komt er met de jaren meer ruimte en diversiteit. De basis is echter nog steeds hetzelfde.
‘Undertow’s’ hoes is bedacht door Jones. Jones had een creatieve achtergrond, ervaring als beeldhouwer en ontwerper van visuele effecten. Jones zou hierna alle ‘hoezen’ van Tool gaan ontwerpen en daarbij steeds verder gaan. Op ’Undertow’ staan in het boekje/de binnenhoes afbeeldingen van een naakte gezette vrouw en een naakte magere man. Voor veel winkels was dat iets te heftig en reden om de cd niet te verkopen. Als reactie bracht Tool een nieuwe verpakking op de markt, uitgevoerd met een grote afbeelding van een barcode. Op die verpakking staat als aparte vermelding: “It came to our attention recently that many stores across our fine and open minded nation would not stock Undertow because of our explicit artwork. Although we loathe being censored, we want your money we still want you to hear our music, so we took it out. However, it is available to you at no extra cost. Fill out the form, stick it in an envelope, mail it in, and we will send you the original artwork. Love, Tool.” Tsja, het lijkt een herhaling van de geschiedenis, want een vergelijkbare actie, daar ging het om de songteksten, deed Frank Zappa in de begintijden van The Mothers of Invention (1967/Absolutely Free).
Op de hoes wordt komediant Bil Hicks (1961-1994) genoemd als inspiratiebron. Hicks zou vaker met Tool op het podium staan, genoemd en zelfs geciteerd worden.

‘Undertow’ vond meteen zijn weg naar het publiek. Met “technical brilliance, music complexities and agressive overtones” (AllMusic) had het publiek geen enkele moeite. De muziek leek aan te sluiten op de dan populaire ‘Grunge’ van bands als Nirvana en Pearl Jam, maar Tool gaf er een heel eigen, meer complexe, draai aan. In no time werden er duizenden exemplaren verkocht. Inmiddels is het met drie miljoen verkochte exemplaren drie keer Platina (!).

De tournee, volgend op het album, leverde een historisch incident op. Tool trad op in The Garden Pavilion, Hollywood. Kort voor het concert kwam men erachter dat The Church of Scientology de eigenaar van het paviljoen was. De visie van die kerk rijmde niet met de visie van de groep, met als gevolg dat Keenan het publiek de hele avond op symbolische schapengeluiden ‘trakteerde’. Bèèh. Een ander gedenkwaardig moment vond plaats in Los Angeles. Hicks, die voor die gelegenheid was uitgenodigd, vroeg aan het publiek, zo’n tienduizend mensen, of ze wilden gaan staan en zijn contactlens konden zoeken. Door dit soort gebeurtenissen werd Tool langzamerhand een groep met een vaste en vooral trouwe schare ‘aanhangers’.

Het nummer ‘Sobor’ (1994) werd op single uitgebracht en, ondanks de tekst, een hit, derde plek in Billboards ‘US Hot Rock & Alternative Songs’-lijst. Sobor gaat over een vriend van de band die alleen zijn artisticiteit kwijt kan als hij onder invloed is. Niet bepaald een gebeurtenis om te ‘promoten’. ‘Sobor’ lijkt wel iets op Led Zeppelin’s ‘Kashmir’ (1976/Physical Graffitti). De video bij de song, gemaakt door Jones, werd beloond als beste in Billboard’s “Best Video By a New Artist”-lijst. De tweede single van ‘Undertow’, ‘Prison Sex’ schoot bij menigeen in het verkeerde keelgat. De song die gaat over kindermisbruik werd behoorlijk gecensureerd, verboden en/of verbannen: “I was so young and vestal then, you know it hurt me, but I'm breathing so I guess I'm still alive ... I've got my hands bound and my head down and my eyes closed and my throat wide open." De door Jones gemaakte video werd door MTV afgedaan als “te grafisch en te obscene” en vervolgens niet meer vertoond.
Tool’s teksten gaan over allerlei elementen uit de maatschappij, vaak onderwerpen die moeilijk bespreekbaar zijn of het liefst weggemoffeld worden. Als je dat vergelijkt met die van King Crimson kun je slechts constateren dat de songs van die band nogal naïef of romantisch zijn. Opnieuw denk ik dan aan Black Sabbath waar, zeker in hun beginfase, de teksten gingen over zaken drugsmisbruik, oorlog en frustraties.

Voor de opnames van het tweede album verliet D'Amour de groep met als reden dat hij iets anders wilde gaan doen en bovendien liever gitaar ging spelen dan bas. Zijn vervanger werd de Engelse, maar in Amerika wonende, Justin Chancellor (1971- /basgitaar). Chancellor speelde in Peach, een groep die al vaker met Tool op het podium had gestaan. Opnames begonnen in september 1995, het nieuwe album, ‘Ænima’ (1996), werd in september het jaar daarna uitgebracht.
De titel is een samenstelling. Enerzijds het Latijnse ‘Anima’ dat ziel of levenskracht kan betekenen en anderzijds ‘Enama’, dat is Engels voor wat wij een klysma noemen. Het album werd geproduceerd door David Bottrill, iemand die bekend is bij Peter Gabriel, maar ook bij… King Crimson. Jones maakte opnieuw de hoes. De afbeelding daarop suggereerde diepte als je ermee bewoog, het principe dat je ook bij ansichtkaarten tegen kan komen. Bijzonder was dat je die afbeelding kon wisselen met de cd bijgevoegde anderen. Helaas was het wonder alleen weggelegd voor de fans ’back home’, want wij in Europa moesten het doen met een simpele weergave van het fenomeen. De beweeglijke hoes leverde wel een beloning op: Jones/Tool ontving de Grammy Award voor “The Best Recording Package”.

‘Ænima’ bestaat uit 14 tracks, waarvan sommigen onder de minuut blijven en – opnieuw- een lange: ‘Third Eye’. ‘Stinkfist’, de openingstrack, werd op single uitgebracht, maar weinig gespeeld. MTV liet het nummer vaak horen, maar dan als ‘Track No. 1’. Dat was om eventuele vunzige bijgedachten te vermijden. Erger nog was dat bij diverse radiozender de teksten ‘aangepast’ waren, lees gecensureerd. Dat leverde natuurlijk weer reacties op van zowel fans als Tool. Volgens Keenan gaat de song helemaal niet over seks, maar is het een metafoor voor “eten naar binnen werken”. Maar bij optredens vertelde hij dat de song was "About choosing compassion over fear.” Meestal was Tool niet heel erg bezig hun werk uitgebreid uit te leggen. Teksten werden nooit bij de cd’s gevoegd, je moest soms maar raden naar de betekenis en Keenan deed met soms tegenstrijdige uitspraken weinig om een en andere te verhelderen. De bij ‘Stinkfist’ horende video laat blauwgrijze, surrealistische beelden zien van een imaginaire wereld. Mensen, mutanten? Fantasy? Je kunt er van alles in zien of uithalen.
De song ‘Jimmy’ zou, volgens een aankondiging van Keenan bij een concert een vervolg zijn op ‘Prison Sex’, maar dat was ook de enige ‘hint’. Speculaties en suggesties zijn niet van de lucht en worden noch bevestigd, noch ontkend.
Zowel Bottrill als Chancellor leveren stevig werk af. ‘Ænima’ is minstens net zo ‘heavy’ als ‘Undertow’, al is er meer ademruimte en soms zelfs rust in Tool’s muziek. Het komt het geheel ten goede, ‘Ænima’ is opgedragen aan de twee jaar daarvoor overleden Hicks, de ‘stand-up’ komediant. ‘Third Eye’ bevat elementen van Hicks’ werk. Het album verkocht de eerste week alleen al tegen de 150.000 exemplaren en was binnen een paar jaar drievoudige Platina. ‘Ænima’, het titelnummer, werd ‘bekroond’ met een Grammy voor “Best Metal Performance” (1998).

Na het album ging Tool op een wereldwijde tournee. Bij terugkeer werden ze geconfronteerd met enkele rechtszaken. Zoo Entertainment, hun platenmaatschappij, was overgegaan in Volcano en die laatste vond dat Tool het contract geschonden had door bij andere maatschappijen te ‘shoppen’. In ruil klaagde Tool Volcano aan, omdat die de vernieuwingsclausule niet gebruikt hadden. Uiteindelijk regelden ze de zaken onderling en tekende Tool bij voor nog eens drie albums. De tweede rechtszaak was een zaak tegen de voormalige manager. Niet heel verwonderlijk ging het om “iets met geld”. Ondertussen gingen alle Tool leden aan de slag in andere bandjes en samenwerkingen en dwaalde het gerucht rond dat Tool niet meer bestond. Er kwam een einde aan alle onzekerheid met de box ‘Salival’ (2000).

‘Salival’ is Tool’s tot nu toe enige box. Er zijn twee versies, een cd/dvd of een cd/vhs. Die laatste was in die tijd al eigenlijk al bijna verouderd, maar er waren nog tal van videospelers in omloop. Op de dvd/vhs staan vier clips/filmpjes en een ‘bonus’-video van ‘Hush’.
Op de cd staat vooral live-werk en één nieuwe song, dat is een verrassende: Tool’s versie van Led Zeppelin’s ‘No Quarter’. De live-stukken zijn ‘Pushit’, ‘Third Eye’, ‘Merkeba’ en ‘Part of Me’. Ook live is Tool’s versie van een ouder werk van Peach, de vorige band van Chancellor: ‘You Lied’.
Traditiegetrouw is op ‘Salival’ een song verstopt: ‘Maynard’s Dick’. Geen single, wel vaak op diverse radiostations gespeeld, maar dan wel als ‘Maynard’s Dead’. Het blijft een dingetje daar in Amerika. ‘Salival’ is helemaal in Tool’s stijl luxe uitgevoerd, met een transparant omhulsel, een doos en fotorijk – 56 pagina’s - boekje. De prijzen liegen er niet om. Tweedehands staan er al bedragen voor meer dan tweehonderd, oplopend tot zelfs zevenhonderd euro bij de ‘advertenties’. Als je Tool toen niet volgde heb je nu pech, of veel geld nodig. Dat geldt helemaal voor de eerste editie waar nogal wat spelfouten op de hoes staan. Dat is daardoor een nog gewilder item!

Tool’s derde album werd in januari 2001 aangekondigd als ‘Systema Encéphale’, waarop enkele tracks bekend worden gemaakt. Sommige ‘songs’ werden ge-upload, maar achteraf bleek het allemaal opzet van Tool om iedereen op een dwaalspoor te brengen. Eigenlijk was het hun manier om te protesteren tegen het delen van – vooral - gratis bestanden. "Keenan: "I think there are a lot of other industries out there that might deserve being destroyed. The ones who get hurt by MP3s are not so much companies or the business, but the artists, people who are trying to write songs. (citaat, NY Rock).
In februari maakte Tool bekend dat het nieuwe album ‘Lateralus’ genoemd zou worden.

Met ‘Lateralus’ gaat Tool de richting uit van de meer progressieve rock/metal. Tool’s muziek is daarmee avontuurlijker geworden. Ondanks de bijna tachtig minuten lengte van de cd blijft de muziek boeiend. Gedurende ‘Schism’ – uitgebracht op single – moest ik vaker denken aan het geluid van Der Graaf Generator. Die waren met hun heftige muziek voorlopers op menig gebied, maar hebben nooit de idolate status van Tool gekregen en zijn daardoor helaas minder bekend bij het grote publiek.
Net als bij vorige albums is er één wat langere track: ‘’ Reflection’. Maar eigenlijk moet je dit album zien als één geheel, een conceptalbum dus, al heeft dat woord, historisch gezien, een bijsmaakje gekregen. De kleine stukjes muziek, om alle nummers aan elkaar te plakken, zijn bij de definitieve mastering toch weer verwijderd. Het zegt desondanks iets over de visie achter ‘Lateralus’. Net als het vorige album was producer Botttrill gevraagd Tool te assisteren.

Voor de wiskundigen onder ons is het leuk dat de titeltrack gebruikt maakt van de ‘Fibonacci-reeks’. In het kort is het een reeks getallen waarbij een nieuw getal in de reeks de som is van de vorige. Concreet: 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21 etc. (1+1=2; 2+1+3; 3+2=5 en ga maar door). De song gaat volgens Keenan over “The desire of humans to explore and to expand for more knowledge and a deeper understanding of everything.” Dat er flink gedacht werd in Tool was inmiddels al wel duidelijk geworden.
De verpakking van ‘Lateralus’ is een mooie. Om de standaard cd-verpakking is een zwart folie geschoven met daarop de ’gegevens’. Het cd-doosje is net als het boekje van transparant plastic. De diverse bladen van het boekje ‘onthullen’ steeds een element van de anatomie van het menselijk lijf. Zo’n transparante verpakking zagen we eerder al eens bij ‘Faust’ (1971) van de Duitse band Faust. De tekeningen in het boekje bij ‘Lateralus’ zijn van Alex Grey, visueel artiest en bekend als schepper van ‘psychedelische schilderijen’.

Net als de vorige albums verkocht ‘Lateralus’ als een trein, meer dan een half miljoen in de eerste week; eerste plek in de Billboard 200; dubbel Platina (eentje minder dus) in Amerika, in Canada ook dubbel, in Australië een keer Platina. In Engeland werd het album Goud. De single, ‘Schism’, kreeg een Grammy voor “Best Metal Performance” (2002).

Natuurlijk ging de band op tournee. In de tour deelden ze het podium tien dagen lang met niemand minder dan King Crimson. Dat riep een scala aan reacties op. Een van de aardigste is: "The once and future kings of progressive rock" Keenan legde het op zijn eigen, specifieke manier uit: "For me, being on stage with King Crimson is like Lenny Kravitz playing with Led Zeppelin, or Britney Spears onstage with Debbie Gibson." Grapjas die Keenan.

Na de tournee en album wordt het wat stil rondom Tool. Privacy is belangrijk voor de heren, de keus een leven te leiden buiten Tool. Na een lange tijd stilte begon het te zoemen in de cult-korf: “Er zou een nieuw album komen!”. Tool had laten weten dat de titel van het album ’10.000 Days’ zou zijn, maar dat geloofde het gros niet. Die ‘truc’ had de band immers ook uitgehaald bij het vorige, dus dit moest je niet al te serieus nemen. Eén week voor de release van het album ‘lekte’ de inhoud op internet en bleek dat het toch niet om een fake-titel ging.
’10.000 Days’ wordt door Keenan verklaard: “The title 10,000 Days is thought to refer to the orbital period of the planet Saturn. The Saturn return is "the time in your twenty eighth, twenty ninth year when you are presented the opportunity to transform from whatever your hang-ups were before to let the light of knowledge and experience lighten your load, so to speak, and let go of old patterns and embrace a new life." Met de titel en de song hoopte Keenan mensen voorbij de leeftijdsgrens te kunnen helpen. De deskundigen wisten meteen te melden dat de actuele omlooptijd 10.759 dagen is, maar het gaat hier natuurlijk om de symboliek. De verwijzing naar de leeftijd komt simpelweg door delen: 10.000:365=27 (afgerond dan).

Het ‘artwork’ voor ’10.000 Days’ (2005) is, op zijn minst, opvallend. In een kartonnen ‘digisleeve’ zit aan het eind van de vouw een heuse stereo-kijker. In het boekje zijn talrijke platen opgenomen die je kunt opklappen en met de kijker in 3D/stereo kan bekijken. Psychedelisch werk van Grey en bandfoto’s in een sfeervolle setting. Hoe kom je erop? Niet voor niets ontving Tool, opnieuw, de Grammy Award voor “Best Recording Package” (2008).

’10.000 Days’ is opgenomen in dezelfde studio als het eerste album, ‘Undertow’ en dit keer zonder hulp van Bottrill. Op het album staan elf tracks, met ‘Rosetta Stoned’ als langste met elf minuut elf. De naam is te herleiden naar de ‘Rosette Stone’, in Nederlands ‘Steen van Rosetta’. Het is een granieten steen, gevonden in 1799, met één tekst in drie talen. Door deze steen konden de Egyptische hiërogliefen ‘plotseling’ vertaald/gelezen worden. Het thema van het album “kennis vergaren en meer en meer willen weten” kwam ook al op het vorige album ter sprake en is typisch voor Tool. De openingstrack ‘Vicarious’ werd uitgebracht als single en deed het vooral goed buiten de Billboardlijsten. Dat gold ook voor de tweede single ‘The Pot’, de derde, ‘Jambi’, deed het overal wat minder.
’10.000 Days’ is het eerste album waarop gasten te horen zijn: ‘Bill McConnell, Pete Rieding en Camella Grace lenen hun stem en ‘Lustmord’ (Brian Wiliams) zorgt voor ‘wind’ op de titeltrack. Het album was succesvol, opnieuw twee keer Platina in Amerika, maar ook Nieuw Zeeland. Eén keer Platina in Australië en Canada en Goud in België, Ierland, Polen en Engeland. In ons land kwam het album wel op de eerste plek van de Album Top100, maar werd te weinig verkocht om bekroond te worden.
Ondanks alle successen waren er dit keer ook minder positieve besprekingen, sommige critici vonden dit album in tegenstelling tot de vorige albums geen stap vooruit, maar meer een herhaling van. Anderen vonden het “nodeloos lang”, “idioot verpakt” of niet progressief genoeg in de zin van het woord. De fans/kopers gaven de critici ongelijk. En wat is tenslotte ‘progressief’? Die term was in de jaren zeventig al achterhaald. Tool laat op ’10.000 Days’ in mijn optiek een meer ‘psychedelische metal’ horen. Het pakket, muziek, hoes, past naadloos bij elkaar. Laat je maar ‘betoveren’.

Tijdens de wereldwijde tournee daarna scheurde drummer Carey een spier bij het spelen met de hond van zijn vriendin. Dat leverde een noodgedwongen pauze op. Na herstel ging de tournee verder, maar in de jaren daarna was Tool slechts sporadisch te zien of te horen. Bij vragen daarover kreeg men te horen dat dat kwam door persoonlijke omstandigheden, waaronder een motorongeluk van Carey en een slepende rechtszaak. Die laatste was inmiddels afgehandeld in het voordeel van Tool. Meteen maar werd aangekondigd dat een nieuw Tool-album in de maak was en eind 2015 uit zou komen. Zover zijn we dan al in de tijd. Maar eind 2015 kwam er helemaal niets. In 2016 was er een tournee. Begin 2017 werd gezegd dat “the vocals” voor het album werden opgenomen, maar dat het album er niet zou komen dat jaar. Na weer een korte tournee liet Chancellor weten dat het album ‘definitely’ in 2018 uitgebracht zou worden, maar in februari was Keenan nog of opnieuw bezig met zangpartijen, in maart zat de band in de studio. Tijdens de uitreiking van de ‘Icon Award’ bij de “Metal Hammer Golden Gods Awards” vertelde Keenan: "I'll go on record now saying you're gonna see some new music next year!” Dat leek te gaan lukken al werd de datum steeds naar achteren geschoven. In mei hoorde het publiek tijdens een optreden in Jacksonville, Florida, twee nieuwe songs. Drie dagen na dat concert werd de definitieve datum én de titel aangekondigd: “30 augustus komt ‘Fear Inoculum’ uit!” Op 7 augustus verscheen de gelijknamige single. Rondom single en album werden alle songs, albums van Tool voor het eerst op digitale platforms aangeboden. Daarmee kwamen alle, nou ja, alle (?), albums opnieuw in hitlijsten en werden diverse records gebroken. ‘Fear Inoculum’, de single, is met een tijd van tien minuut een-en-twintig de langst durende single ooit in de Billboard Hot100. De song werd genomineerd voor een Grammy.

Dat ‘record-breken’ gold ook voor de prijs. De deluxe-editie was meer dan honderd euro, maar daar kreeg je wel wat voor: een 4 inch scherm met 2 Watt speaker, zodat je de video kon zien en horen. Daarbij een 36 pagina’s tellend boek. Ik merkte het al eerder op, de Tool-fans zijn toch wel enigszins elitair en kunnen dit geld inderdaad besteden. De set kwam in drie verschillende versies, dat ook nog eens. Allesets waren bij voorverkoop uitverkocht! Tegelijkertijd verscheen het album online en als 2lp-veriant. In december 2019 kwam een meer betaalbare maar nog steeds dure versie op de markt in de vorm van een ‘expanded book edition’. Dezelfde muziek, maar dan met een 56 pagina’s tellend book met nieuw artwork, teksten en als ‘bonus’ een vijftal kaarten met 3D-effect. Vormgeving natuurlijk van Jones, afbeeldingen van Grey.
Ondanks de prijs werd ‘Fear Inoculum’ geroemd en vlogen de sets de winkels uit. Gevolg: de eerste plek in de Billboard200. Twee singles van het album werden uitgebracht: ‘Fear Inoculum’ en ‘7empest’. Die laatste won later de “Grammy Award for Best Metal Performance”. Bedankt. Muzikaal gezien gaat het album toch weer iets verder dan dat van dertien jaar geleden. Ouder, wijzer, meer uitgekristalliseerd ook. Er gaat veel roem, terecht, naar Keenan’s zang. Keenan is niet meer de schreeuwlelijk van weleer, maar gebuikt zijn stem op alle manieren, zacht, hard, fluisterend, melodisch, warm en tegelijkertijd ijzingwekkend. Tool’s muziek komt op ‘Fear Inoculum’ misschien beter dan ooit uit de klangfarben. Eigenlijk zou het album één lange compositie moeten worden, maar dat idee is -opnieuw- toch weer afgevoerd. ‘Resten’ tussenstukjes zijn wel gebruikt. Het grote thema in ‘Fear Inoculum’ is ouder en wijzer worden: “Kijken naar waar je vandaan komt, waar je nu staat en wat je meegemaakt hebt.” Het is niet zo’n album dat je in één keer helemaal hebt gehoord, daarvoor is het te complex. Qua stijl valt Tool nog altijd onder de ‘progressive metal’ of zelfs ‘progrock’, maar dan wel in eigen Tool-stijl. Overigens mocht Mr. Lustmord terugkeren voor de “waves and water sounds effects”.

Op ‘Fear Inoculum’, het is weer een lang album, staan alleen lange tracks, met uitzondering van ‘Culling Voices’. Dat is met bijna vijf minuten het enige nummer onder de tien minuten. Het laatste én langste nummer is ‘7empest’. De song wordt gezien en gehoord als het hoogtepunt van ‘Fear Inoculum’: "A tempest must be just that" Dat is een stukje songtekst. Zoals gebruikelijk wordt er niets uitgelegd, maar de song zou kunnen verwijzen naar William Shakespeare’s ‘Tempest’. Waar de ‘7’ voor staat is dan weer een groot vraagteken.

En dan is het afwachten. Komt er weer een gat van vele jaren, houdt de band op te bestaan? Covid-19 bracht de groep al zowat tot stilstand. Carey kondigde nog aan dat er misschien een EP kwam, maar daarover is niets meer gehoord. Inmiddels zit de groep zonder platenmaatschappij, want het contract met Volcano was voldaan. Aan de andere kant, een groep die zoveel albums verkoopt kan makkelijk aan een nieuwe platenmaatschappij komen. Als ze dat willen tenminste, ze zouden ook in eigen beheer kunnen gaan werken en dat past ook wel bij Tool. De meest recente opnames verschenen immers al onder de noemer ‘Tool Dissectional’.

Van te voren weet je nooit waar je uitkomt. Dat geldt zeker voor Tool. Vijf albums in zes-en-twintig jaar carrière is niet heel veel, maar wat er dan uitgebracht is mag er wezen. Of Tool met ‘Fear Inoculum’ hun meesterproef heeft afgelegd zal de toekomst leren, maar even zo goed houdt de band op te bestaan. De vier leden hebben al vaker de keus gemaakt voor een privéleven buiten de muziek. Misschien werd Tool wel zo populair omdat ze alles anders deden. Dispar Vulgo.