In de Ban van Ysabel’s Castagnetten

Je vrouw gaat ervandoor en je besluit naar Mexico te gaan en je daar te gaan bezatten met tequila. Het zout en de citroen branden in je mond, branden, net als de zon. Daarom meer bars, taco’s met te veel chili pepers en vervolgens in striptease clubs om te kijken naar de schaars geklede danseressen die je om je oren klepperen met hun castagnetten. Charles Mingus in 1957. Al snel kwam hij erachter dat die vlucht hem niet verder hielp en besloot daarom de omgeving van Tijuana te gebruiken voor nieuwe composities. Daardoor ontstond Tijuana Moods, de plaat die hij in 1962 omschrijft als “This is the best record I ever made.”. Bovenstaande inleiding is helemaal waar, Mingus was een heethoofd, niet alleen in zijn relaties, maar ook in zijn muziek. Er zijn verhalen zat dat hij mede-musici bedreigde met een mes of uitschold. Mingus was een schreeuwer, het wordt ook op een van zijn vele platen genoemd: ‘hollering’. Een stevige vent die het eigenlijk goed bedoelde, maar niet altijd voor elkaar kreeg. In zijn frustratie greep hij naar fles of mes. Door zijn aanpak kreeg hij niet al zijn ‘projecten’ van de grond. Mingus had een prima visie en werkte graag met grote orkesten en ingewikkelde (jazz-) muziek. Epitaph is hét voorbeeld van zijn verbeeldingsvermogen en idem zo van het laten mislukken van een groot project.

Tijuana Moods is opgenomen in juli en augustus 1957, maar om onbekende reden pas uitgebracht in 1962. Bij de diverse re-releases is het enkele album uitgegroeid tot een dubbel-cd met veel ‘alternate takes’. Waarom is het nu zijn beste plaat tot dan? De uitstekende band, met daarin Jimmy Knepper (trombone), Shafi Hadi (Curtis Porter – altsax), Clarence Shaw (trompet), Bill Triglia (piano), Frankie Dunlop (percussie), aanstaand muziekpartner Danny Richmond (slagwerk, nadat hij eerder tenorsax speelde), Ysabel Morel (castagnetten) en Lonnie Elder (zang en tekst). Charles, op de hoes fout Charlie genoemd (hij had daar een enorme hekel aan: "Don't call me Charlie; that's not a man's name, that's a name for a horse”) roemt zijn mede-musici uitgebreid in de uitgebreide hoestekst. Hij beschrijft zijn wel en wee in Mexico en het ontstaan van de plaat. Tijuana Moods is in die zin een prima soundtrack. Onlangs zag ik On the Road, naar het boek van Jack Kerouac; deze plaat zou daar een goede soundtrack bij zijn geweest. Met Dizzy Moods gaan we op weg naar Mexico, het nummer (een bewerking van Woody’n You van Dizzy Gillespie) komt langzaam op gang, vluchtend om tot bezinning te komen. De vele tempowisselingen, iets waar Mingus bekend of beter berucht om was, zitten er al goed in. Wat je ook hoort is een bigband aanpak - Duke Ellington was een van zijn voorbeelden -, ook al heeft hij zelfs slechts een bescheiden groep. Ysabel maakt het echt bont, ze kleppert in haar Table Dance, Mingus bespeelt zijn contrabas alsof het een Spaanse gitaar is en staat meteen in vuur en vlam. Zijn thema wordt overgenomen door piano, waarop Charles de strijkstok hanteert om de zinnen te verzetten. Als de band op gang komt, slaat de stoom er vanaf. Tussendoor krijgen we sfeertekeningen met onbegeleide solo’s. In de Tijuana Gift Shop kun je tapijten en bidkleedjes kopen. Het is een dwars stuk, met vele tempo- en themawisselingen, maar het wordt prima bij elkaar gehouden door Richmond. Knepper soleert op Spaande wijze en Shaw sluit af op Miles’ wijze. Op elke hoek een band of speler, in Los Mariachis komen de straatmuzikanten elkaar tegen. Het bluesy stuk kent vele solo’s, Mingus schreeuwt van enthousiasme overal dwars doorheen. Hadi is degene die het stuk naar het hoogtepunt voert. Flamingo is het slot van de plaat; geschreven door Anderson en Grouya en niet door Mingus zelf. Na alle uitspattingen is dit een rustig stuk om liggend op het bed alle ervaringen aan je voorbij te laten trekken af en toe opgeschrikt door een herinnering. Shaw speelt met gedempte trompet een mooie solo. Ondanks de rust broeit het stuk, de rust is slechts betrekkelijk, aan het eind komt het thema van Ysabel zelfs nog even langs.

Bij recentere cd uitvoeringen krijgen we A Colloquial Dream als extra track. Ook dit is een soort soundtrack-achtig stuk, met veel ‘narration’ ondersteund door muzikale begeleiding. Het valt een beetje uit de toon met de rest, het stuk gaat over Scenes in the City en krijgt die sfeer ook mee, en dat is minder warm dan Tijuana. Dit is een prima Mingus plaat, maar niet de allerbeste, die zou hij later maken. Maar voel je je ‘blue’ en moet je even dringend weg om bekende redenen, dan is dit een prima soundtrack. Now lets dance!