Hard Nodig!

De eerste lp die ik zelf kon kopen was Paranoid van Black Sabbath. Dat was wat. Mijn ouders hadden een stereomeubel en de platencollectie bestond uit een bonte verzameling van onder andere: marsmuziek, Glenn Miller, vogelgeluiden, Kilima Hawaiians, Gregoriaanse kerkmuziek en Mahalia Jackson. Van de buurjongen kregen we soms singletjes te leen van wereldsterren als The Beatles, Elvis, Stones, Ventures, Shadows, Spotnicks en vele anderen. Mijn allereerste zelf gekochte plaatje was ook een single: Whole Lotta Love van Led Zeppelin, een lp was nog te duur. Gelukkig kon mijn vader via de bedrijfswinkel met korting kopen en zo kwam ik in het bezit van Paranoid.

Een prachtige plaat vol donkere geluiden, gitaarriffs en drumsalvo’s. Maar eigenlijk meer onder de indruk was ik van de eerste lp van Black Sabbath; Black Sabbath genoemd; een plaat die ik niet snel daarna kon kopen. De prachtige, korrelige, infrarood foto van de hoes had bijna bij mij in de buurt genomen kunnen zijn. Jaren later heb ik een vergelijkbare foto gemaakt en ik was er maar wat trots op. De binnenzijde had een – toen prachtig – gedicht dat begon met de magistrale openingszin: “Nog altijd valt de regen, duistere doodssluiers omgeven zwartgeblakerde bomen.” Met zo’n zin zit je meteen goed en dan heb je nog niets gehoord.

De plaat opent met Black Sabbath en we horen: regen, onweer, een kerkklok, het gedicht in geluid, totdat bas, drums en gitaar de eerste tonen neerbeuken. Duistere klanken omgeven je en John ‘Ozzie’ Osbourne begint te zingen. Nou ja zingen, zijn doordringende stem draagt meer voor dan dat hij zingt. Aan het eind van het nummer gaat het tempo omhoog en geeft Tony Iommi een eerste korte gitaarsolo. Deze muziek is behoorlijk anders dan we (toen) aan muziekstijlen en soorten gewend waren. Niet voor niets creëerden ze een eigen geluid.

Vier jongens uit een arbeiderswijk van Birmingham uit op wat vertier. Na Polka Tulk en Earth kozen ze voor de naam Black Sabbath, naar aanleiding van een Boris Karloff film. In eerste instantie speelden ze vooral blues en jazz (!) totdat ze meer hun eigen stijl vonden. Ze kregen een contract bij het nieuwe Vertigo en voor 600 Engelse Pond maakten ze in drie dagen hun eerste lp. Die verscheen in februari 1970. Overigens gevolgd door de eerder genoemde Paranoid aan het eind van het jaar. Niet zeuren, spelen!

The Wizard begint met mondharmonica, gevolgd door een thema dat al snel stopt, drumgeroffel, gitaar, opnieuw het thema en de eerste vocalen: Misty Morning, Clouds in the Sky, Without a Warning a Wizard walks by. De sfeer zit er meteen weer in. De track heeft veel breaks, net als de rest van de plaat, maar dat maakt de muziek alleen maar krachtiger, spannender, dreigender misschien zelfs. Behind the Wall of Sleep heeft een vergelijkbare start: thema, break, ander thema, slow down, vocals, halverwege een mooie gitaarsolo (dat waren nog eens tijden, toen mocht – moest zelfs – dat gewoon). Terrence ‘Geezer” Butler speelt een mooie jazzy baspartij, maar dat valt natuurlijk niemand op met al dat geweld. Drummer Bill Ward zet net als Zeppelin’s John Bonham bij elk nummer een stevige basis neer. N.I.B. begint met een thema in het lage gitaarregister en heeft na het eerste deel een bijna Spaanse karakter gevolgd door een wat langere gitaarsolo, dit wordt herhaald en de afsluiting is ook gitaar. Heerlijk! Evil Woman is niet door de groep zelf geschreven. Dat is te horen, het stuk zit wat compacter in elkaar, klinkt bijna als een hitje. Klopt, het was hun eerste single. Tijd voor akoestische gitaar en mondharp met echo. Ozzy zingt hees een vierregelig lied en dan begint wellicht het ‘zwaarste’ stuk van de plaat: heavy gitaren, breaks, vele tempowisselingen, gedubbelde gitaarsolo, aangehouden klanken en zonder stop door naar The Warning (tweede gastcompositie): My Demons were a little bit too strong. En dat leidt tot zware klappen en gitaarsolo’s. Right On! Opnieuw wordt het nummer gestopt en mag Iommi zich uitleven op Wards geweld. Ondanks de bluesy basis klinkt het allemaal net iets anders, heftiger.

Op de jongere cd-edities krijgen we het B-kantje, Wicked World erbij; een aardige toevoeging waarin veel van de groep terug te vinden is. Na Black Sabbath en Paranoid volgden: Master of Reality en Vol. 4 met prachtige foto’s in de binnenhoes, Sabbath Bloody Sabbath en Sabotage, allemaal goed uitstekend, maar daarna had ik het wel gehoord. Veelal worden de eerste zes platen als het hoogtepunt gezien, daarna volgen problemen: drugs, seks, ruzies, personeelswisselingen, ongelukken, echtscheidingen, kortom het leven ‘on the road’. Het valt niet mee om met succes om te gaan, er is dan ook geen enkele leerschool voor. Black Sabbath is in mijn collectie een wat deviante, maar bijzonder goed als tegenhanger het intellectuele overwicht van de rest, dit is gewoon basic en soms hard (met de nadruk op hard) nodig.